مقاله پژوهشی
سلمان رحیمی
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
یکی از مضامین اصلی قصیده مدیحه پردازی است. این موضوع از رایج ترین و پرسابقه ترین درونمایه‌های شعر فارسی است. در کنار جریان مدح و انگیزههای آن مدح پیامبر(ص) و ائمۀ اطهار (علیهم السلام) نیز از دیرباز در ادب فارسی آغاز شده و نضج گرفته است. از جمله شاعرانی که به این موضوع پرداخته، خاقانی شروانی است. خاقانی علاوه بر هنرمندیهای شاعرانه ...
بیشتر
یکی از مضامین اصلی قصیده مدیحه پردازی است. این موضوع از رایج ترین و پرسابقه ترین درونمایه‌های شعر فارسی است. در کنار جریان مدح و انگیزههای آن مدح پیامبر(ص) و ائمۀ اطهار (علیهم السلام) نیز از دیرباز در ادب فارسی آغاز شده و نضج گرفته است. از جمله شاعرانی که به این موضوع پرداخته، خاقانی شروانی است. خاقانی علاوه بر هنرمندیهای شاعرانه و استفاده از صنایع گوناگون ادبی در این مدایح، با توجه به فراخور موضوع از آیات و روایات و وقایع مذهبی مربوط به عصر پیامبر(ص) و همچنین اشارات ظریف و باریک به دیگر پیامبران و ترکیب ماهرانۀ آن ها با موضوع اصلی، توصیفات کم نظیری در مدح حضرت ایشان پدید آورده است. از موضوعات مورد توجه خاقانی جریان معراج نیز میباشد، که با استفاده از آیات قرآنی بخصوص آیات ابتدایی سوره نجم و احادیث مربوط به این واقعه، این موضوع را به زیبایی هر چه تمامتر به تصویر کشیده است. معجزات پیامبر همچون شقّ القمر، تکلّم حیوانات با ایشان و ... از دیگر موارد مطرح شده توسط خاقانی در مدایح نبوی است. مقایسه حضرت ختمی مرتبت(ص) با دیگر پیامبران و برتری و سروری پیامبر(ص) بر ایشان از دیگر موضوعاتی است که خاقانی به آن پرداخته است. توصیف ویژگیهای اخلاقی همچون بخشندگی و خُلق نیک حضرت نیز از دیدِ خاقانی پنهان نمانده است. در این مقاله انعکاس این آیات و روایات و همچنین وقایع مذهبی که خاقانی به کمک آنها به تصویرپردازی در این موضوع پرداخته، در ده قصیده، بررسی شده است.
مقاله پژوهشی
زهرا غلامی
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
چکیدهایرانیان از دیرباز و پیش از اسلام به خاصیّت ذاتی کلام و از جمله نام یزدان در باطل‌کردن سحر و جادو و مبارزه با دیوان باور داشته‌اند، امّا صورت خاص اسم اعظم که بسیار ناشناخته و دست‌نیافتنی است، ملهم از افکار اسلامی و ناشی از نفوذ فرهنگ و معتقدات اسلامی و باورهای عامیانهای بوده‌است که بر نقّالیها تأثیر گذاشتهاند. ...
بیشتر
چکیدهایرانیان از دیرباز و پیش از اسلام به خاصیّت ذاتی کلام و از جمله نام یزدان در باطل‌کردن سحر و جادو و مبارزه با دیوان باور داشته‌اند، امّا صورت خاص اسم اعظم که بسیار ناشناخته و دست‌نیافتنی است، ملهم از افکار اسلامی و ناشی از نفوذ فرهنگ و معتقدات اسلامی و باورهای عامیانهای بوده‌است که بر نقّالیها تأثیر گذاشتهاند. موضوع تأثیر نام یزدان در باطل کردن سحر ساحران در حماسههای ملّی ایران سابقه دارد و در طومارهای نقّالی و روایات شفاهی، یادکرد «اسم اعظم» و مؤثر بودن آن در ابطال سحر و جادو و طلسمشکنی بسیار دیده میشود و در موارد بسیاری به سلاحهای جادویی منقش به اسم اعظم و قدرت فوقالعادۀ پهلوان با یادکرد اسم اعظم اشاره شده است. در پژوهش حاضر که به شیوۀ توصیفی-تحلیلی و بر پایۀ دادههای کتابخانه‌ای انجام یافته، اعتقاد به تأثیر اسم اعظم در طومارهای نقّالی و باورهای عامه مورد بررسی و مداقه قرار گرفته است.
مقاله پژوهشی
حمید اکبرپور
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
معرفت الهی، دریای بیکرانه ای است که تا ابد پای هیچ انسان اهل جست و جویی به عمق آن نخواهد رسید. به قول حکیم سنایی، انسان در دریای بیکران معرفت خداوندی، در حکم یک غوک (موجود ضعیف و کوچک) است که وظیفهای به جز دست و پا زدن در این بحر بیکران ندارد. به این دلیل که ابزارهای شناخت برای انسان، اعم از علم، عقل و دل، ضعیف و محدود هستند و ظرفیت ادراک ...
بیشتر
معرفت الهی، دریای بیکرانه ای است که تا ابد پای هیچ انسان اهل جست و جویی به عمق آن نخواهد رسید. به قول حکیم سنایی، انسان در دریای بیکران معرفت خداوندی، در حکم یک غوک (موجود ضعیف و کوچک) است که وظیفهای به جز دست و پا زدن در این بحر بیکران ندارد. به این دلیل که ابزارهای شناخت برای انسان، اعم از علم، عقل و دل، ضعیف و محدود هستند و ظرفیت ادراک کامل صفات جلال و کمال خداوندی را ندارند. پس تصوّر این که کسی گمان کند به نقطه نهایی معرفت یا مرتبه حضور دائمی الهی رسیده است و باید دست از تلاش بردارد، فکر باطلی است. هشدار سنایی متوجّه این چنین سالکانی است که گرفتار توهّم وصال شده‌اند. نگارنده در پژوهش حاضر که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده، کوشیده است ضمن نگاهی اجمالی به جایگاه و ویژگیهای اهل علم در قرآن، به بررسی جایگاه علم و معرفت آموزی در حدیقۀ سنایی، عارف و سخنور نامدار سدۀ ششم پرداخته است و تحلیلی دقیق از آسیبهای معرفتی و گمراهی انسانها پیش روی آنها قرار میدهد.
مقاله پژوهشی
رؤیا عبدالصمدی
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
پژوهش حاضر با هدف، از بین بردن بن بستهای زبانی یا مطالعات زبانی که در زمینۀ معنا مطرح هستند انجام شده است. برای نیل به این هدف، به بررسی دستور زبان و معنی شناسی از دیدگاه زبانشناسی پرداخته شده تا مشاهده شود دستور زبان و زبان چه تأثیرات متقابلی بر یکدیگر دارند. مهمترین نتایج پژوهش حاکی از این است که: معناشناسی مطالعۀ محتوای زبان و ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف، از بین بردن بن بستهای زبانی یا مطالعات زبانی که در زمینۀ معنا مطرح هستند انجام شده است. برای نیل به این هدف، به بررسی دستور زبان و معنی شناسی از دیدگاه زبانشناسی پرداخته شده تا مشاهده شود دستور زبان و زبان چه تأثیرات متقابلی بر یکدیگر دارند. مهمترین نتایج پژوهش حاکی از این است که: معناشناسی مطالعۀ محتوای زبان و مطالعۀ علمی معنی است که با گسترۀ وسیعی از پدیدهها اعم از ماهیّت معنا، نقش ساخت نحوی در تعبیر جمله‌ها و تأثیر کاربردشناسی و اعتقادات گوینده در فهم گفتهها سروکار دارد. معناشناسی درصدد است به ما یک شیوه و ابزار مطالعه معنا بدهد که این ابزار به ما کمک کند که در بررسی متون و گفتمانها علمی عمل کنیم. نگارنده در پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تطبیقی صورت گرفته، در تلاش است یک نوع نقد، البته نقد نه به معنای نقد ادبی و یک نوع شیوۀ موشکافانه و دقیق را از یک گفتمان یا متن از طریق معناشناسی ارائه دهد.
مقاله پژوهشی
حسن شهریاری
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
پس از شکل گیری انقلاب مشروطه، شعر بیش از پیش به عرصۀ اجتماع گام نهاد و شاعران مسائل و معضلات سیاسی- اجتماعی را به زبان شعر به گوش مردم رساندند. بنابراین غزل اجتماعی اگر چه گونۀ ادبی تازهای نیست و میتوان بخش قابل توّجهی از آن را در آثار شاعران گذشتۀ ادبیات فارسی حافظ، سعدی و ... نیز مشاهده کرد، امّا بی تردید باید نقطۀ ظهور و تکامل ...
بیشتر
پس از شکل گیری انقلاب مشروطه، شعر بیش از پیش به عرصۀ اجتماع گام نهاد و شاعران مسائل و معضلات سیاسی- اجتماعی را به زبان شعر به گوش مردم رساندند. بنابراین غزل اجتماعی اگر چه گونۀ ادبی تازهای نیست و میتوان بخش قابل توّجهی از آن را در آثار شاعران گذشتۀ ادبیات فارسی حافظ، سعدی و ... نیز مشاهده کرد، امّا بی تردید باید نقطۀ ظهور و تکامل نسبی آن را در دو دهۀ معاصر، از عهد مشروطه به بعد دانست. محتوای این نوع غزل، مسائل حاد اجتماعی است. آزادی، خودکشی، ایدز، قتل، فقر، فرار، دین گریزی، اعتیاد و… از درونمایه‌های غزل اجتماعی به شمار میروند. غزل اجتماعی با وجود پیشرفتهایی که در سه دهۀ گذشته و به خصوص دهۀ اخیر داشته است هیچ گاه مورد نقد و تحلیل و شناسایی دقیق قرار نگرفته و هیچ کس به طور تخصصی به بررسی محتوا و ساختار این قالب شعری نپرداخته است. ساختار کلی پژوهش حاضر بیشتر درونمایهها، مضامین و محتوای شعر، فکر و فرهنگ شاعر بهویژه طرح مباحث اجتماعی در غزل آنها و درواقع نحوۀ پیدایش و حضور پررنگ غزل اجتماعی، جایگاه آن بهعنوان یک قالب شعری از آغاز تا امروز هدف اصلی بودهاند. شیوۀ انتخاب غزلها بیشتر بر مبنای آثاری صورت گرفته است، که از نظر ساختار معنوی، مطابق با اندیشه و آرمانهای اجتماعی مردم سروده شده‌اند.
مقاله پژوهشی
عاطفه خدایی
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
ادبیّات مقایسه‌ای دانشی است که با بررسی و مقایسه موضوعات مشترک میان دو نویسنده یا شاعر، این فرصت را فراهم می‌کند تا اشتراک برخی مضامین بدون توّجه به تأثیر و تأثر، بررسی شود. جلال آل‌احمد و یوسف ادریس، دو داستان‌نویس معاصر هستند که به شهادت آثارشان از مکتب رئالیسم به ویژه رئالیسمِ اجتماعی در نوشتار خود بهره می‌برند. در این پژوهش ...
بیشتر
ادبیّات مقایسه‌ای دانشی است که با بررسی و مقایسه موضوعات مشترک میان دو نویسنده یا شاعر، این فرصت را فراهم می‌کند تا اشتراک برخی مضامین بدون توّجه به تأثیر و تأثر، بررسی شود. جلال آل‌احمد و یوسف ادریس، دو داستان‌نویس معاصر هستند که به شهادت آثارشان از مکتب رئالیسم به ویژه رئالیسمِ اجتماعی در نوشتار خود بهره می‌برند. در این پژوهش مقایسه‌ای میان داستان‌های کوتاه منتخب از این دو نویسنده صورت گرفته است. این دو نویسنده در دوره زیستی یکسان و فضای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی تقریباً مشابه زندگی کردهاند و تشابه برداشت ایشان از مکتب رئالیسم با این توضیح قابل باور و توجیه است. از سویی هر نویسنده سبک خاصی در نوشتن دارد که سبک محاورهای آل‌احمد با شاخصه‌های ذکر شده برای نوشتار رئالیستی نزدیکی بیشتری دارد. یوسف از جمله نویسندگانی است که ادبیات مصری را با قالب داستان کوتاه آشنا کرد و به آن ساخت و محتوایی عربی بخشید. جلال نیز، به همراه نسلی بزرگ از ادیبان تأثیرگذار ایرانی، از بنیانگذاران ادبیّات نوین فارسی هستند.
مقاله پژوهشی
فاطمه حاجی رحیمی
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
هر سبک نوین معماری برمبنای اصول، روشها و سنّتهای سبکهای پیشین استوار است و همواره اثری در گذر زمان شایستگی جاودانگی و مانایی را دارد که از پشتوانۀ منطقی و مبانی نظری ریشهدارتری برخوردار بوده است. بهره‌گیری از شکلهای هندسی در معماری گذشته از اهمیّت و سابقۀ طولانی برخوردار است، به گونهای که در ساختن اکثر معابد و مکانهای ...
بیشتر
هر سبک نوین معماری برمبنای اصول، روشها و سنّتهای سبکهای پیشین استوار است و همواره اثری در گذر زمان شایستگی جاودانگی و مانایی را دارد که از پشتوانۀ منطقی و مبانی نظری ریشهدارتری برخوردار بوده است. بهره‌گیری از شکلهای هندسی در معماری گذشته از اهمیّت و سابقۀ طولانی برخوردار است، به گونهای که در ساختن اکثر معابد و مکانهای مقدّس از آن بهره میبردند. اهمیّت اعداد و اشکال در زیباییشناسیِ اماکن تاریخی و مذهبی مشهود است. از این میان عدد چهار و شکل مرّبع گونۀ بنا، به گونهای نمادین بیشتر مورد اقبال معماران اسلامی قرار گرفته است. هدف از پژوهش حاضر، جلب توّجه معماران در ساختن شهر بسیلا، مقرّ فرمانروایی شاه طیهور در منظومۀ کوشنامه به مفاهیم و شیوههایی است که اصل آنها با اتّکا بر تجربیّات بشری و تسلسل هویّتی دستاوردهای انسان با نسلهای پیشین و پیش دانستههای انسان بنیان نهاده شده باشد تا بتواند پاسخگوی نیازهای فطری و زیبایی شناختی انسان امروز باشد. در پژوهش حاضر که با روش تحلیلی-تطبیقی و با روش استقرائی انجام گرفته است، با شناسایی عناصر اصلی زیباییشناسی معماری اسلامی در حوزه عمل و نظر مانند؛ سیمای ظاهری، استحکام و استواری، تقارن و تعادل، به بررسی چگونگی تأثیرگذاری آنها در ساختن شهر بسیلا در منظومۀ کوشنامه پرداخته شده است.
مقاله پژوهشی
ایلغار محمّدی
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
هدف از بررسی ریشۀ اسطوره در داستان‌های شاهنامه، پرداختن به نقش (پهلوانی، افسانه‌ای، تاریخی) شخصیّت زال در شاهنامه فردوسی و بررسی ریشه اساطیری این شخصیّت است. قهرمانان حماسۀ ملّی در روند مستمر و پیوسته‌ای به میدان می‌آیند که فصل مشترک اسطوره و تاریخ است. داستان‌های زال تا نواده‌های رستم، ریشه ای سکایی دارد و داستان‌های مستقلی ...
بیشتر
هدف از بررسی ریشۀ اسطوره در داستان‌های شاهنامه، پرداختن به نقش (پهلوانی، افسانه‌ای، تاریخی) شخصیّت زال در شاهنامه فردوسی و بررسی ریشه اساطیری این شخصیّت است. قهرمانان حماسۀ ملّی در روند مستمر و پیوسته‌ای به میدان می‌آیند که فصل مشترک اسطوره و تاریخ است. داستان‌های زال تا نواده‌های رستم، ریشه ای سکایی دارد و داستان‌های مستقلی بوده که کوچکترین پیوندی با داستان‌های دینی و افسانه‌ای شاهان شرقی ایران نداشته است و به گونهای جداگانه گردآوری شده است. زال اسطورهایترین چهرۀ حماسه است .در دوره ساسانیان هنگام تنظیم خداینامه برخی از داستان‌های سیستانی را با ماجراهای پهلوانی حماسی پادشاهان کیانی پیوند زدند. یافتههای پژوهش نشان میدهد زال منشأ افسانه‌ای دارد و مانند شاهان و قهرمانان افسانه‌ای ایران برخوردار از فر و فرهمندی است، سیمرغ پرنده اسطورهای که در کتابهای زرتشتی دربارۀ آن گفته شده است (دارای قدرتهای جادویی و اهورایی) است در کنار زال و رستم معنا مییابد.
مقاله پژوهشی
معصومه موسوی؛ فاطمه حاجی رحیمی
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
زبان مجموعهای گسترده از کلمهها، ترکیبها و ساختارهای دستوری است که به شاعر یا نویسنده امکان میدهد تا از این مجموعه عظیم به فراخور نیازش انتخابهایی متفاوت داشته باشد. بدون شک یکی از مسائلی که در هر زبانی حائز اهمیت است، پرداختن به نکات دستوری و سایر جنبه‌هایی است که غنی بودن آن زبان را به اثبات رسانده و پویایی و زندهبودن ...
بیشتر
زبان مجموعهای گسترده از کلمهها، ترکیبها و ساختارهای دستوری است که به شاعر یا نویسنده امکان میدهد تا از این مجموعه عظیم به فراخور نیازش انتخابهایی متفاوت داشته باشد. بدون شک یکی از مسائلی که در هر زبانی حائز اهمیت است، پرداختن به نکات دستوری و سایر جنبه‌هایی است که غنی بودن آن زبان را به اثبات رسانده و پویایی و زندهبودن خود را در طی قرون مختلف برای سایر نسلها محفوظ کرده و از گزند فراموشی مصون میدارد. تاریخ بیهقی و گلستان سعدی از متون کهن و ارزندۀ فارسی هستند که دارای سبکی خاص و جزو آثار مصنوع فارسی به شمار می‌آیند. جملههایی که در این آثار به کار رفتهاند از نظر کاربرد و معنا با جملههای دستور زبان امروز تفاوت بسیاری دارد؛ به عبارتی دچار تحوّل معنایی شده‌اند. پژوهش حاضر به بررسی انواع جمله، ساختمان و کاربرد آن در این دو اثر پرداخته است که کمک شایانی در فهم متون به خصوص تاریخ بیهقی و گلستان سعدی دارد. درمورد سبک و شیوه نگارش تاریخ بیهقی بسیار سخن گفته و مؤلف او را گزارشگر حقیقت میدانند. نثر این کتاب بینابین است. هم صلابت، فخامت، سادگی، استواری و پارسیمداری عهد سامانی و غزنوی را دارد و هم مختصاتی از نثر در حال نضج فنی در آن بهچشم میخورد. پژوهش حاضر بر این فرضیّه بنا نهاده شده است که حالت ثبات ساختاری در متون کهن نیست. جمله در طول تاریخ و گذر زمان دچار تحوّل معنایی شده و برای فهم متن تاریخی باید کارکرد اجزای جمله‌ها را بدانیم.
مقاله پژوهشی
محمد ایلیا یعقوبی؛ مجید جعفری
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
کتاب «دانشنامه» توسط حکیم میسری در سدۀ چهارم سروده شده است. این دانشنامه با توجه به تلفیق منابع علمی، دستورات اسلامی و آداب و رسوم کهن یکی از بهترین آثاری است که منعکس کنندۀ سبک زندگی سالم و فرامین طبی و بهداشتی است. این منظومۀ کهن در موضوع طب سنتّی تألیف شده و به معرّفی بیماریها و گیاهان دارویی، تقسیم بندی بیماریها، مشخّص ...
بیشتر
کتاب «دانشنامه» توسط حکیم میسری در سدۀ چهارم سروده شده است. این دانشنامه با توجه به تلفیق منابع علمی، دستورات اسلامی و آداب و رسوم کهن یکی از بهترین آثاری است که منعکس کنندۀ سبک زندگی سالم و فرامین طبی و بهداشتی است. این منظومۀ کهن در موضوع طب سنتّی تألیف شده و به معرّفی بیماریها و گیاهان دارویی، تقسیم بندی بیماریها، مشخّص نمودن خاصیّت و درجه گرمی و سردی داروها، بیان پرهیزها، آموزش روش مصرف دارو، داروسازی، اعمال یداوی و درمان‌های غیرخوراکی و ... پرداخته است. پژوهش حاضر درصدد است با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه دادههای کتابخانه‌ای اشعار کتاب دانشنامه را مورد بررسی قرار دهد و انواع روش‌های درمانی توصیه شده توسط حکیم میسری را شناسایی و مشخّص نماید. یافتههای پژوهش نشان میدهد که حکیم میسری بسیاری از روش‌های مرسوم در عصر خویش را تجویز نموده است؛ فصد، اسهال، سعوط، طلی و غذا درمانی از درمان‌های پرتوصیه وی بوده و «حقنه» جزو روشهایی است که میسری نگاه مثبتی و سازندهای به آن ندارد. میزان تجویز روش‌های درمانیِ خاص توسط حکیم میسری که وامدار مکتب رازی و همعصر ابوعلی سینا میباشد نشان از جایگاه مهم و درخور توّجه آن روشها دارد و بیانگر این امر است که آن روشها به سبب اهمیّتشان میتوانند امروزه نیز مورد توّجه و استفاده قرار گیرند.
مقاله پژوهشی
عاطفه خدایی؛ زینب عرب‌نژاد
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
نظریه کنش گفتار یکی از نظریات زبانشناسی است که می‌تواند در تحلیل متون ادبی استفاده شود. این نظریه بر پایه نظریات آستین شکل گرفت و او واحد‌های ارتباط زبانی را کنش گفتار نام نهاد. این نظریه را جان سرل جرح و تعدیل کرد و آن را به پنج دسته تقسیم نمود: اظهاری، ترغیبی، تعهدی، عاطفی و اعلامی. مقاله حاضر درصدد استفاده از این نظریه برای ...
بیشتر
نظریه کنش گفتار یکی از نظریات زبانشناسی است که می‌تواند در تحلیل متون ادبی استفاده شود. این نظریه بر پایه نظریات آستین شکل گرفت و او واحد‌های ارتباط زبانی را کنش گفتار نام نهاد. این نظریه را جان سرل جرح و تعدیل کرد و آن را به پنج دسته تقسیم نمود: اظهاری، ترغیبی، تعهدی، عاطفی و اعلامی. مقاله حاضر درصدد استفاده از این نظریه برای بررسی یکی از نامهها (عهد نامه مالک اشتر) و یکی از خطبهها ( غراء) است. وجه اشتراکی که موجب انتخاب این دو متن شده، جنبه ارشادی و به عبارتی غلبۀ کنش ترغیبی بر این متون است. مقاله پیش رو علاوه بر بررسی این شباهتها، به موجب تفاوت مخاطبان این دو متن، چگونگی استفاده از کنشهای مستقیم و غیر مستقیم و نیز برخی تمایزات درون کنشها را نیز بررسی کرده است.
مقاله پژوهشی
سمیه کاظمی زردخشوئی
دوره 2، شماره 3 ، شهریور 1402
چکیده
با آغاز جنگِ هشت ساله عراق علیه ایران، ادبیّات دفاع مقدّس شکل گرفت. حضور زنان در ادبیّات این عرصه بسیار حساس، پر رنگ و غیرقابل انکار است؛ چه به عنوان نویسنده در خلق آثار دفاع مقدّس، چه به عنوان شخصیّتهای اصلی و فرعی در این آثار، که بازتابی از رشادتها و ایثار آنان و ترویج فرهنگ شهادت و ایثار در جنگ هشت سالۀ ایران و عراق و پس از ...
بیشتر
با آغاز جنگِ هشت ساله عراق علیه ایران، ادبیّات دفاع مقدّس شکل گرفت. حضور زنان در ادبیّات این عرصه بسیار حساس، پر رنگ و غیرقابل انکار است؛ چه به عنوان نویسنده در خلق آثار دفاع مقدّس، چه به عنوان شخصیّتهای اصلی و فرعی در این آثار، که بازتابی از رشادتها و ایثار آنان و ترویج فرهنگ شهادت و ایثار در جنگ هشت سالۀ ایران و عراق و پس از آن است. تأثیر مقاومت و ایثارگریهای زنان در آثار دفاع مقدّس خصوصاً در رمان جنگ اندک، گذرا و تأثیرگذار است. نگارنده در پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی و بر پایۀ دادههای کتابخانه‌ای انجام گرفته، به نقش زنان در ترویج فرهنگ شهادت و ایثارگری و جهاد تبیین در دوران جنگ و پس از آن پرداخته است، و تأثیر شگرف و بازتاب آن در 16 رمان دفاع مقدّس در دهههای 80 و90 را مورد بررسی و مداقه قرار داده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که: زنان در ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، چه به صورت مستقیم (حضور در جبههها) و چه به صورت غیر مستقیم (پشت جبهه، پرستاری، کمکهای مالی، تشویق و تهییج رزمندگان، ازدواج با جانبازان، ترویج ارزشهای جبهه و...) نقش به سزایی داشته‌اند و این نقش آفرینیها در بطن ادبیّات پایدار کشور بسیار اثربخش بوده است.