نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشکده زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

ادبیّات مقایسه‌ای دانشی است که با بررسی و مقایسه موضوعات مشترک میان دو نویسنده یا شاعر، این فرصت را فراهم می‌کند تا اشتراک برخی مضامین بدون توّجه به تأثیر و تأثر، بررسی شود. جلال آل‌احمد و یوسف ادریس، دو داستان‌نویس معاصر هستند که به شهادت آثارشان از مکتب رئالیسم به ویژه رئالیسمِ اجتماعی در نوشتار خود بهره می‌برند. در این پژوهش مقایسه‌ای میان داستان‌های کوتاه منتخب از این دو نویسنده صورت گرفته است. این دو نویسنده در دوره زیستی یکسان و فضای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی تقریباً مشابه زندگی کرده‌اند و تشابه برداشت ایشان از مکتب رئالیسم با این توضیح قابل باور و توجیه است. از سویی هر نویسنده سبک خاصی در نوشتن دارد که سبک محاوره‌ای آل‌احمد با شاخصه‌های ذکر شده برای نوشتار رئالیستی نزدیکی بیشتری دارد. یوسف از جمله نویسندگانی است که ادبیات مصری را با قالب داستان کوتاه آشنا کرد و به آن ساخت و محتوایی عربی بخشید. جلال نیز، به همراه نسلی بزرگ از ادیبان تأثیرگذار ایرانی، از بنیان‌گذاران ادبیّات نوین فارسی هستند.

کلیدواژه‌ها

آژند، یعقوب، (1363)، ادبیات نوین ایران، تهران: امیرکبیر.
ادریس، یوسف،(1983)،  لغه‌آلای ای، طرابلس: المنشاء العامه للنشر و التوززیع و الاعلان.
اسحاقیان، جواد، (1385)، سایه‌های روشن در داستان‌های جلال آل احمد، تهران: گل‌آذین.
آل احمد، جلال، (1376)، زن زیادی، تهران: فردوسی، چ4.
ــــــــــــــــ ،( 1357)، یک چاه و دو چاله و مثلا شرح احوالات، تهران: رواق.
آل احمد، شمس، (1376)،  جلال از چشم برادر ، تهران: بدیهه، چ دوم.
پارسی‌نژاد، کامران، (1388)، جلال آل احمد، تهران: خانه کتاب.
پاینده، حسین، (1389)، داستان کوتاه رئالیستی در ایران، تهران: نیلوفر.
ــــــــــــــ، (1388)، رمان رئالیستی یا سند اجتماعی؟ نگاهی به مدیر مدرسه آل احمد، جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، ش 2، پاییز و زمستان، ص69ـ 98. 
ترکاشوند، صفر، (1386)، بررسی سبک ادبی یوسف ادریس در داستان کوتاه،( پایان‌نامه)، دانشگاه تهران.
دانشور، سیمین، (1348)، در رثای مرگ جلال آل‌احمد: شوهر من جلال، مجله کاوه(مونیخ)، ش25، شهریور.
سپانلو، محمدعلی،(1375)، نویسندگان پیشرو ایران، تهران: نگاه.
سیدحسینی، رضا، (1385)، مکتب‌های ادبی، ج1، تهران: نگاه، چ14.
شورل، ایو،(1386)،  ادبیات تطبیقی، ترجمه طهمورث ساجدی، تهران: امیرکبیر.
عبدالمعطی، فاروق، (1414ه ـ 1994م )، یوسف ادریس بین القصه القصیره و الابداع الادبی، بیروت: دار الکتب العلمیه.
فرزاد، عبدالحسین،(1390)،  بر دامن عرب زنیل رنگی باشد،(مصاحبه) ماهنامه مهرنامه، ش 10.
لاج، دیوید و ایان وات و دیوید دیچز، (1386)، نظریه‌های رمان از رئالیسم تا پسامدرنیسم، ترجمه حسین پاینده، تهران: نیلوفر.
لوکاچ، گئورگ،(1380)، جامعه شناسی رمان، ترجمه محمد جعفر پوینده، تهران: نشر چشمه.
میر صادقی، جمال،(1382)،  ادبیات داستانی( قصه، رمانس، داستان کوتاه و رمان)، تهران: علمی، چ4.
میرعابدینی، حسن، (1380)، صد سال داستان‌نویسی ایران، ج1، تهران: نشر چشمه، چ دوم.