نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشکده زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

شعر نیمایی، پس از سال 1318 ش. کم کم جای خود را در ادبیّات ایران باز کرد؛ اما آغاز آن در افغانستان کمی بعدتر از این تاریخ است. به واسطه مشکلات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی که سال­های طولانی بر افغانستان سایه افکنده، نمی‌توان با اطمینان کامل از تأثیرپذیری شعر نو افغانستان از همتایان ایرانی سخن گفت. برخی محققان تأثیرپذیری را مسلم می­دانند و برخی راهی مستقل برای شعر نو افغانستان قائل می­شوند. آنچه مسلّم است، در شعر سپید می‎توان از تأثیر احمد شاملو و فروغ فرخراد به یقین سخن گفت. نکته قابل توّجه در هر دو نوع شعر نیمایی و سپید، حضور فعال زنان نوپرداز و سپیدسرا است. در باب مضمون و محتوا هر دو نوع شعر هم باید گفت دو موضوع مهاجرت و پایداری و مقاومت را می­توان مکررا در شعر نو و سپید افغانستان مشاهده کرد؛ گرچه موضوعاتی چون آزادی بیان، عشق به میهن، اخلاقیات و مضامین سنتّی چون عشق نیز در شعر نیمایی و سپید دیده می­شود.

کلیدواژه‌ها

باختری، واصف (1373)، «دیروز، امروز و فردای شعر افغانستان»، شعرپژوهی، ش14، تابستان، 71ـ80.
ــــــــــــــ (1379الف)، دروازه‎های بستۀ تقویم، پیشاور: عبدالناصر هوتکی.
ــــــــــــــ.(1379ب)، مویه‎های اسفندیار گمشده، پیشاور: پرنیان باختری.
بارق شفیعی، محمدحسن (بی تا)، برگزیده شعر معاصر افغانستان؛رستاک، کابل: مطبعه دولتی.
پدرام، عبداللطیف ( 1383)، یکسره بدخشان با تو، تهران: عرفان.
جعفری، سیاوش (1393)، شعر نو در ترازوی تأویل؛ نگاهی به مهم­ترین تأویل­های شعر نو از آغاز تا امروز، تهران: مروارید.
چهرقانی، رضا (1397)، «ادوار شعر فارسی در افغانستان (از مشروطة اول تا سقوط سلطنت آل‌یحیی)»، دوره 11، ش 7، تابستان، 5-37.
رستگار، علی شیر (1397)، طلایه­داران تجدّد شعر دری در افغانستان، کابل: ریاست اطلاعات و ارتباط عامۀ اکادمی علوم افغانستان.
روزبه، محمدرضا (1381)، ادبیّات معاصر ایران، تهران: روزگار.
ژاله، پیر (1353)، «شعر نو در افغانستان در سال‎های پس از جنگ دوّم جهانی»، مجلۀ خرد و کوشش، ش 13، زمستان، 37 -61.
فایز، اسحاق (1392)، پیشینه تجدد؛ پیدایش و بالندگی شعر نو در افغانستان، کابل: سعید.
فروغ، خالده (1379)، عبور از قرن قابیل، پیشاور: میوند.
کاظمی، محمد کاظم (1395)، نگاهی به شعر کلاسیک معاصر افغانستان، انتشار یافته در کتاب گرامی‌داشت محمد باقرزاده (بقا) به نقل از سایت https://www.mkkazemi.com/sher_classic/
ـــــــــــــــــ (1373)، روزنه، ج 2، مشهد: انتشارات ترانه.
کهدویی، محمد کاظم (1390)، «شیوه نیمایی در شعر زنان افغانستان»، http://mkahdouei.blogfa.com/post/49
محمدی، حسنعلی (1389)، «شعر نو در ماوراءالنهر»، نامه فرهنگستان، س 11، ش 4، بهار، 54ـ 70.
مختاری، محمد (1378)، چشم مرکب (نواندیشی از نگاه شعر معاصر)، تهران: توس.
نادری، پرتو (1392)، اسحاق فایز و شعر نو در افغانستان. http://www.khorasanzameen.net/php/read.php?id2219
ـــــــــــ (11398)، قیام میترا در رستاخیز واژگان. https://www.khorasanzameen.net/php/read.php?id 4624
نکهت دستگیر زاده، حمیرا (1369)، شط آبی رهایی، کابل: مطبعه دولتی.
یاحقی، محمد جعفر (1375)،  چون سبوی تشنه (تاریخ ادبیّات معاصر فارسی)، چ 2، تهران: جامی.