نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشکده زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

قوتادغو بیلیگ نخستین اثر ترکی- اسلامی  است که یوسف خاص حاجب بلاساغونی آن را در سال ۴۶۲ ه‍.ق در بلاساغون و کاشغر، از شهرهای آسیای میانه و از مراکز قلمرو قراخانیان (ایلک خانیان-آل افراسیاب) آن را به رشتۀ نظم درآورده ‌است. این کتاب از نظر عنوان شباهت­های بسیاری با قابوس نامه دارد. قابوس‌نامه کتابی به زبان فارسی روان و در شمار ادبیّات تعلیمی است؛ این گونه کتاب‌ها در ادبیّات فارسی پیشینه بلندی دارند و بخش گسترده‌ای از کتاب‌های ادبی جهت آموزش و تربیت نوشته می‌شدند. نگارندگان در پژوهش حاضر که با روش کتابخانه‎ای و با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام گرفته است، ضمن معرفی کتاب قوتادغو بیلیگ به خوانندگان فارسی زبان، برخی فصل‎های آن را از جهت موضوعی با مطالب کتاب قابوس‎نامه مقایسه کرده و وجوه افتراق و تشابه مطالب دو کتاب را بیان کرده‎اند. با استفاده از این روش تفاوت اندیشۀ دو نویسنده تا حد امکان مشخص شد. در نهایت، با توجه به اینکه کتابی مانند قوتادغو بیلیگ با تمام ویژگی‎های یک نصیحت نامۀ مطلوب در دست است.

کلیدواژه‌ها

آریان، حسین (1399)، «بررسی مقایسه‎ای آموزه‎های تعلیمی، اخلاق فردی و آیین کشورداری در قابوس‎نامه و سیاست‎نامه»، پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، سال 12، ش 46، تابستان، 22-1.
الهامی، فاطمه (۱۳۹۱)، «جایگاه قابوس نامه در قلمرو ادبیات تعلیمی»، پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، سال 4، ش 16، زمستان، ۱۳۱–۱۵۸.
امیرعنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر (1343)، قابوس‎نامه، از روی چاپ لندن 1951 م ، زیر نظر علی حصوری، تهران: کتابخانه  طهوری.
رضا نژاد، رجبعلی و دیگران (1399)، «بررسی تطبیقی سبک زندگی در قابوس‌نامه و نامه سی و یکم نهج البلاغه»، ادبیات فارسی (دانشگاه آزاد مشهد)، ش 67،  بهار، 1-11.
محمد پناه، بهنام (1387)،  ترکان در گذر تاریخ، تهران: سبزان.
نوری، نظام‌الدین (۱۳۸۰)، «بخش نویسندگان»، تاریخ ادبیات و فرهنگ، مازندران: زهره.
هیئت، جواد (1377)، تورکلرین تاریخ و فرهنگینه بیر باخیش(Türklərin Tarix Və Mədəniyətinə Bir Baxış )، تهران: انتشارات وارلیق.
یوسف خاص حاجب (2019)، قوتادغو بیلیگ، تصحیح مصطفی کاچالین، تهران: وزارت فرهنگ و گردشگری، اداره کل کتابخانه‎ها و انتشارات.