نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانشکده زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران
چکیده
در بررسی ادبیّات شفاهی و مکتوب ملّت‌ها، توجه به ادبیّات حماسی-در مقایسه با نمونه‌های دیگر ادبیّات و شاخه‌های دیگر هنری از اهمیّت بسزایی برخوردار است، زیرا این آثار مهم‌ترین و مؤثرترین آثاری هستند که در شناخت بسیاری از خصوصیات فرهنگی، قومی، نژادی، آداب و رسوم و مناسبات اجتماعی به ما کمک می‌نمایند. بدون تردید، قرن چهارم یعنی دوره حکومت سامانیان را باید نقطه اوج تمدّن اسلامی دانست. پژوهش حاضر که به روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفته، عوامل ظهور حماسه‌سرایی و چگونگی شکل‌گیری حماسه‌های ملّی سترگ ایران را در طول تاریخ اندیشه و ادب عصر سامانی و فرهنگی که دارایی‌های معنوی ایران را شکل بخشیده، مورد بررسی و مداقه قرار داده است. در این نوشتار، نخست از منظری کلی به مقوله ادبیّات و انواع آن وارد شده و سپس تعریفی مجمل از حماسه و ماهیت آن عرضه کردهایم. آن‌گاه به بررسی مؤلفه‌های حماسی در حیطۀ پربار سامانیان پرداخته شده است. از جمله مهم‌ترین مؤلفه‌های حماسی در این عصر: اصالت روایات و امانتداری، اشاره به اساطیر ایرانی و سامی، صورخیال، تکرار و تقلید، ذکر دلاوری و نبردهای ممدوح، ذکر افزار و آوردگاه جنگی، عشق و نقش زنان در پیشبرد حماسه، سحر و افسون، داد و دهش را می‌توان نام برد.
کلیدواژه‌ها
)