نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشکده زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

یکی از موضوعات مهم و اساسی که همواره مورد توجه بزرگان اخلاق و عرفان بوده مسئلة نفس و شئونات آن در وجود آدمی است. از کتبِ متقدمین گرفته تا کتاب‎های متأخرین در رابطه با این موضوع مطالب فراوان و متنوعی آورده شده است. نگارنده در این پژوهش که به روش کتابخانه‎ای  با رویکرد توصیفی- تطبیقی انجام شده است، نظریات چند نویسندة بزرگ که عبارتند از محمّد غزّالی، سنایی غزنوی، نجم الدین رازی، عنصرالمعالی و ابوالفضل بیهقی در رابطه با نفس بررسی شده است. یافته‎های پژوهش نشان می‎دهد که غزالی و نجم الدین رازی با نگاه عرفانی، سنایی با نگاه اخلاقی و در عین حال خردگرایانه، بیهقی از دریچة حکمت و عنصرالمعالی با نگاه طبّی به این موضوع پرداخته است.

کلیدواژه‌ها

بیهقی، محمّد بن حسن (1388)، تاریخ بیهقی، ج 1، مقدّمه، تصحیح و تعلیقات محمّد جعفر یاحقّی، مهدی سیّدی، تهران: سخن.
سنایی غزنوی، مجدود بن آدم (1359)، حدیقة الحقیقه و طریقة الشریعه، تصحیح و تحشیه مدرّس رضوی، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
سهروردی، شیخ شهاب الدّین (1386)، عوارف المعارف، مترجم ابومنصور ابن عبدالمؤمن اصفهانی، به اهتمام قاسم انصاری، چ 4، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
عنصرالمعالی، کیکاووس بن اسکندر (1373)، قابوس نامه، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، چ 7، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
عزّالدین کاشانی، محمود بن علی (1352)، مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه، تصحیح و مقدّمه و تعلیقات جلال‎الدّین همایی، چ 2، تهران: کتابخانة سنایی.
غزّالی، محمّد (1374)، کیمیای سعادت، به کوشش حسین خدیوجم، ج 1و2، چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
نجم رازی، عبدالله بن محمّد (1387)، مرصادالعباد، به اهتمام محمّد امین ریاحی، چ 13، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.