Document Type : Original Article

Author

• Salman Rahimi

Department of Language, Literature and Cultural Studies, Al-Mustafa Open University, Al-Mustafa International University, Qom, Iran.

Abstract

شعر در قرن هشتم هجری، با وجود اینکه دوران آشوب‌های سیاسی و تلاطم‌های اجتماعی بود، یکی از درخشان‌ترین و غنی‌ترین دوران‌های ادبیات فارسی را پشت سر گذاشت. پژوهش حاضر که به روش توصیفی -تحلیلی انجام گرفته ، تبلور شعر شیعی و ولایی در عصر تیموریان و تأثیر آن بر شعر و ادب فارسی را مورد بررسی و مداقه قرار داده است. در این دوره، پیوند عمیقی میان «ادبیات» و «عقیده» برقرار شد و شعر شیعی و ولایی -در ستایش اهل‌بیت (ع)- جایگاه ویژه‌ای در میان آثار شعرا پیدا کرد. سلسله تیموریان، پس از تیره شدن میراث امیر تیمور، به دوران پایداری و شکوفایی رسید که در آن، هنر و ادبیات نه تنها در کنار سیاست، بلکه به‎عنوان ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به حاکمان مورد توجه قرار گرفت. یافته‎های پژوهش نشان می‏دهد که، در دوران بی‌ثباتی سیاسی، دربار تیموریان (به‌ویژه در هرات) به پناهگاهی برای شاعرانی تبدیل شد که می‌خواستند در فضایی امن، به مفاهیم عمیق مذهبی و عرفانی بپردازند. عصر تیموری، دوره زمینه‌سازی برای شکوفایی بیشتر شعر شیعی در دوران صفویه بود. در این دوره، اگرچه شعر ولایی به صورت رسمی و دولتی مورد حمایت گسترده قرار نگرفت، اما به‌صورت مردمی و از طریق شاعران عارف و مداحان اهل بیت (ع) به حیات خود ادامه داد و گسترش یافت.

Keywords

• شعر شیعی
• عصر تیموریان
• مفاهیم عرفانی
• شاعران مداح