مقایسه به کارگیری صنایع بدیعی در ترجمه لیپسکِروف از «خسرو و شیرین» نظامی به روسی (با تمرکز بر توصیف «شیرین»)

لیسووینا, اولینا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

اولینا لیسووینا

مدرسه عالی ادبیات و علوم انسانی، موسسه آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی 4 بیت از منظومۀ «خسرو و شیرین» نظامی پرداخت تا موضوع انطباق صنایع بدیعی در ترجمۀ اثر را مورد بررسی قرار دهد و به ‎عنوان پایه‎ای برای حفظ اثر ادبی و انتقال دقیق معانی به خواننده‌ای از فرهنگی دیگر و حوزۀ زبانی متفاوت مورد استفاده قرار گیرد. این تحقیق بر اساس مطالعۀ داده‎ های منابع آموزشی و مقالات علمی صورت گرفته است. در بخش نخست این پژوهش، مفاهیم مربوط به معماشناسی شعری، طبقه ‎بندی‎های مختلف تروپ ‎ها (тропы) و فیگورهای سخن (фигуры речи) – آنگونه که در فیلولوژی روسی مطرح شده ‎اند- ارائه گردیده است. این بخش متکی بر آثار فیلولوژیست‎ های برجسته‎ ای همچون توماشفسکی (Томашевский)، خازاگروف (Хазагеров)، ژیرمونسکی (Жирмунский)، گاسپاروف (Гаспаров) است. در مواردی که امکان پذیر بود، از ترجمۀ ابیات توسط آرماند (Арманд) در کتاب درسی «زبان فارسی کلاسیک؛ کتابی برای خواندن متون» (Classical Persian language: A textbook for reading texts) نیز استفاده شده است. در بخش دوم، به طور مستقیم به تحلیل 4 بیت از منظر انطباق صنایع بدیعی پرداخته شد و تلاش گردید تا مطابقات در ادبیات روسی یافته شود. بر اساس این پژوهش می‎توان نتیجه گرفت که ترجمۀ اثر همواره با توجه به ویژگی‎ های فرهنگی و ادبی ملت‎ ها تعدیل و تنظیم می‎ شود، با این حال وجود اشتراک در برخی صنایع ادبی، امکان حفظ ساختار اولیه و معنای متن را فراهم می سازد.

کلیدواژه‌ها

مراجع

Abdullaeva, E. K. (2014). Perevod i izdaniya proizvedeniy Nizami Gyandzhevi [Translation and publications of Nizami Ganjavi's works]. Uchenye zapiski Tavricheskogo natsionalnogo universiteta imeni V. I. Vernadskogo. Seriya "Filologiya. Sotsialnye kommunikatsii", 27(66).

Akhtyrskaya, E. N. (2015). Voprosy klassifikatsii tropov v otechestvennoy filologicheskoy nauke. V mire nauki i iskusstva: voprosy filologii, iskusstvovedeniya i kulturologii, 11 (54), 65–69.

Armand, E. E., & Chalisova, N. Y. (2021). Klassicheskiy persidskiy yazyk: posobie po chteniyu tekstov.

Gasparov, M. L. (1984). Ocherki istorii russkogo stikha [Essays on the history of Russian verse].

Khazagerov, G. G. (n.d.). Official website. G. G. Khazagerov.

Tomashevsky, B. (1925). Teoriya literatury [Theory of literature]. Gosudarstvennoe izdatelstvo Leningrad.

Vishnyakova, O. V. (1984). Slovar' paronimov russkogo yazyka [Dictionary of Russian paronyms].

Vvedenie v literaturovedenie [Introduction to Literary Studies]. (2004). (L. V. Chernets, Ed.). Vysshaya shkola. (Original work published 2004) (pp. 442–455).

Zhirmunskii, V. M. (1996). Vvedenie v literaturovedenie: Kurs lektsii [Introduction to literary studies: Lecture course]. (Z. I. Plavskin & V. V. Zhirnunskaia, Eds.). Saint Petersburg University.